Słowo „Rumelia” oznacza „kraj Rzymian”. Dziś brzmi to ironicznie. Turcy podbili ten region w połowie XIV wieku. Terytorium to było wcześniej częścią Cesarstwa Bizantyjskiego, dlatego nazwano je „Rumeli”. Cesarstwo Rzymskie upadło, ale nazwa pozostała.
Przez wieki region ten był centrum Imperium Osmańskiego na Bałkanach.
Dzisiejszy spacer po tych miejscach to zanurzenie się w złożoną historię rządów. Granice ciągle się zmieniały. Karty zmieniły właścicieli, zostały podzielone i zreorganizowane. Dopiero w 1864 roku sytuacja się wyjaśniła. Imperium Osmańskie zdefiniowało vilayets (prowincje). Oni z kolei zostali podzieleni na sanjaki (regiony). System ten przetrwał aż do upadku imperium.
Mapa administracyjna słabnącego imperium
Zrozumienie struktury pomaga nam zrozumieć ruiny, które widzimy dzisiaj. Fale Dunaju powstały po raz pierwszy w 1864 r. Następnie, w 1867 r., założono wilajety w Janninie i Salonikach. Nie były to wyłącznie organizacje biurokratyczne. Były to ośrodki władzy.
Traktat berliński z 1878 r. zniszczył stary porządek. Podzielił wilajet Dunaju. Bułgaria stała się niepodległym krajem, ale pozostała pod panowaniem Imperium Osmańskiego. Południowa Bułgaria stała się Rumelią Wschodnią. Stolicą stało się Philippopolis, obecnie Płowdiw. Rumelia Zachodnia została podzielona na trzy regiony: Edirne, Saloniki i Monastir.
Podział ten nie trwał długo. W 1885 r. Bułgaria zaanektowała Rumelię Wschodnią. Mapa znów się zmieniła. Po traktacie bukareszteńskim w 1913 roku terytoria te weszły w orbitę współczesnych państw. Monastir udał się do Serbii. Saloniki – Grecja. Tylko Edirne pozostała pod kontrolą osmańską.
Pozostałe terytoria należą do nowych państw. Jednak ślady Imperium Osmańskiego nadal pozostają. Są w kamieniu. Są w kopułach meczetów. Są w nazwach na mapie.
Centrum Mocy i Wiary
Dlaczego jest to ważne dla podróżujących? Bo Rumelia to nie tylko kraina. To jest zasób. W XV i XVI wieku zaopatrywała devshirme. Był to hołd złożony przez chrześcijańskich chłopców. Zabrano ich z domów. Nawrócili się na islam. Zajmowali wysokie stanowiska w armii i rządzie osmańskim.
System ten ukształtował strukturę demograficzną i architektoniczną regionu. Spowodowało to głęboką traumę historyczną i wymianę kulturową. Efekty tego procesu znajdują odzwierciedlenie w architekturze do dziś.
Rumelia to także centrum kultury islamskiej. Rozkwitały tu szkoły religijne zwane „madrasami”. To samo można powiedzieć o meczetach. Miasta takie jak Uskub, Štip, Prizren, Prisztina, Monastir i Edirne stały się ośrodkami nauki. Zgromadzili się tam naukowcy. To miejsce, w którym rodzi się sztuka. Miejsce ceremonii religijnych.
Bractwa mistyczne mają silne wsparcie w Bułgarii, Albanii oraz Bośni i Hercegowinie. Ich obecność dodaje nową warstwę do duchowego krajobrazu regionu. Zakony sufickie swobodnie przekraczały granice. Stworzyli tekke. Organizowali spotkania. Ich wpływ
