Het is absurd. Het soort absurditeit dat alleen gebeurt als je meer geld dan verstand hebt.
Saoedi-Arabië heeft ongekende hoeveelheden contant geld in het toerisme en de economische diversificatie gedumpt. Ik heb gekeken. De meeste mensen hebben dat ook. Het is het grootste geplande project in de geschiedenis, en de geschiedenis lacht graag om projecten van deze omvang. Meestal falen ze. Spectaculair.
Nu staat The Line voor het moeilijkste moment tot nu toe. Het is niet alleen vertraagd. Het is gestopt. Naar verluidt al jaren.
Twee wolkenkrabbers of één waanvoorstelling?
Om bij de halte te komen, moeten we naar de weg kijken. Of het veronderstelde vertrek.
NEOM is het overkoepelende project, een emmer geld van $1,5 biljoen dat probeert een stad te worden. The Line is het gezicht van NEOM. Het is het wildste stukje stadsplanning dat ik ooit heb gezien. De originele toonhoogte? Negentien miljoen mensen leven binnen een lineaire strook. AI uitgevoerd. Autovrij. Geen koolstof.
Zeventienhonderd kilometer lang. Twee gespiegelde wolkenkrabbers staan naast elkaar. Elk zo hoog als het Empire State Building en zich uitstrekkend tot aan de breedte van Delaware. Je zou in de gebouwen wonen.
Het leek op een videogameniveau. Ik zei dit al eerder. Ik zeg het nog steeds. Hoe pas je zoveel menselijke activiteit in die geometrie? Toen leek het onmogelijk. Nu voelt het nog meer zo.
Het ontwerp was anders dan alles wat we ooit hebben gezien, vooral omdat techniek meestal een bepaalde vorm van realiteit gehoorzaamt.
Er zijn andere bits in NEOM. Jachthavens. Skipistes in de woestijn. Allemaal futuristisch. Allemaal duur. Als dit werkt, lijkt de economische spil van Saoedi-Arabië een geniale zet. Als het mislukt? Verlegenheid. Schaamte op mondiale schaal.
En hier zijn we dan.
De wiskunde werkt niet meer
Het was niet altijd zo stil. In mei 2024 bracht The Wall Street Journal het eerste echte nieuws. De lijn was opgeblazen. Over budget. De doelpunten vielen tegen.
Tegen 2030 verwachtten ze een lijn van 2,4 kilometer. Dat was het. Slechts 1,4% van de beloofde lengte.
Bevolkingsdoelen? Vermindering van 1,5 miljoen naar 200,0 woestijnen. Dat is 13% van het doel.
Destijds glansde de kroon. Saoedi-Arabië beweerde dat de langetermijnvisie intact was. Gewoon langzamer. Zeker. Blijf dat maar tegen jezelf zeggen.
Het prijskaartje van $1,5 biljoen is onthutsend. Ter context: het gehele Public Investment Fund (PIF) van het land bedraagt iets minder dan $1 biljoen. De Line kost meer dan het fonds zelf. Zelfs met oliegeld is het een hele opgave. En dat was het beste geval. Schattingen wijzen erop dat dit bedrag de $2 biljoen zou kunnen bereiken.
Dat zijn veel nullen.
Pauzeknop ingedrukt
Nu meldt Semafor dat de bouw is gestopt. Volledig.
Het werk zal pas na 2030 hervatten.
Denk aan het jaar. Visie 2030. Dat was de deadline. De horizonlijn. Nu wordt de lijn zelf tot voorbij de horizon uitgesteld. Het PIF verlegt de prioriteiten. Poorten. Datacentra. Saaie dingen die geld opleveren in plaats van glimmende dingen die geld verliezen.
Het is niet alleen de lineaire stad. De rest van NEOM bloedt ook. Trojena? Het skigebied bedoeld voor de Aziatische Spelen van 2029? Ook tot na 2030 geen werkzaamheden verwacht.
Als het ooit opnieuw begint, zal het er anders uitzien. Eenvoudiger. Minder ‘tweelingspiegelgodentorens’ en meer ‘bouwbare infrastructuur’. Maar wanneer? En wie betaalt?
Wie betaalt de rekening?
Hier is de kicker.
De economie van de hele regio hangt af van de bevolking. Zonnepanelen. Ontziltingsinstallaties. Enorme luchthavens. Infrastructuur die gebruikers nodig heeft om haar bestaan te rechtvaardigen.
Als je die kosten over 1,5 miljoen mensen spreidt, is de wiskunde misschien wel duidelijk.
Met 200k? De eenheidskosten per inwoner schieten omhoog. Het heeft geen zin. Het duurzaamheidsargument bezwijkt onder zijn eigen gewicht.
Vaak krijg ik de vraag waarom ik hierover schrijf. Waarom focussen op Saoedi-Arabië?
Het is geen goedkeuring. Nieuwsgierigheid is geen toestemming. We kijken naar een ongekend experiment in het door de staat gefinancierde futurisme. We zagen ook de lancering van Riyadh Air. Nieuwe hotels schieten als paddenstoelen uit de grond na een regenbui.
Maar de lijn? Dit voelt als een harde grens.
Ik ben vanaf dag één gefascineerd en sceptisch. Ik wilde dat het werkte, alleen maar om te bewijzen dat de natuurkunde op die manier kon buigen. Nu zien we de steiger roesten.
Het zal nog moeten blijken of dit een permanente pauze is of een opmaat naar een heel ander project. De spiegels zijn nu donker. De stilte is luid.
Wordt het koninkrijk herbouwd? Of lost de droom op in het woestijnzand?
Alleen de tijd leert het.
