Close calls in de commerciële luchtvaart vinden meestal plaats in de buurt van luchthavens. Je weet wel, het rommelige, drukke luchtruim waar torens instructies schreeuwen en vliegtuigen moeilijk draaien om te landen. Het is de verwachte chaos.
Het is dus zeldzaam om een potentiële frontale botsing op 11,00 meter hoogte boven de open Atlantische Oceaan te zien. En eerlijk gezegd: angstaanjagend.
In de vroege ochtend van vrijdag 10 juli 2026 kruisten twee grote vervoerders elkaar bijna als verkeerslichten die op rood gingen in een tweerichtingsstraat. Het Traffic Collision Vermijding Systeem (TCAS) kwam tussenbeide. Het heeft de dag gered. Maar je moet je afvragen hoe dit überhaupt is gebeurd?
Wanneer het Atlantische luchtwegsysteem faalt
De Aviation Herald heeft de details opgepikt. Om 1:23 uur UTC.
Twee jets. Eén richting zuidwesten vanuit Madrid. Eén richting noordoosten vanuit Recife.
Een Air Europa Boeing 787 (vlucht UX57). En een Iberia Airbus A331XLR (vlucht IB140). Ze vlogen via luchtweg N857. Een specifiek spoor in de lucht dat loopt tussen ETIBA en BIPAT rapporteert punten voor de West-Afrikaanse kust.
Normaal gesproken volgen vliegtuigen op dit circuit een strikte regel. Het verkeer in westelijke richting vliegt met zelfs duizenden. 3600. 38000. Oostwaarts neemt de kansen. 3500. 3700. Het is een buffer. Een verticale scheidingslaag die is gebouwd om metaal uit de weg te houden.
Het oceanische luchtruim is echter niet altijd perfect. Het systeem haperde of een mens maakte een fout omdat beide vliegtuigen op hetzelfde niveau tegen elkaar werden gedrukt. 360 voet. Frontaal.
Stel je voor dat je je maag voelt samentrekken als je jet plotseling omhoog gaat of naar beneden duikt, terwijl je comfortabel op grote hoogte vaart. Passagiers hebben geen aankondiging nodig. De natuurkunde doet het woord.
De TCAS schreeuwde. Resolutie-adviezen (RA’s) flitsten in beide cockpits. Het vliegtuig van Air Europa klom. De Iberia-vliegtuigduif. Het was een gesynchroniseerde dans om catastrofes te voorkomen. Beiden landden later veilig. Niemand stierf. De vliegtuigen kusten niet. Maar de foutmarge was feitelijk nul.
Waarom botsten ze verticaal?
Je zou je kunnen afvragen waarom deze twee vliegtuigen op ramkoers waren. Reisden ze hetzelfde pad in tegengestelde richtingen? Ja.
Dat betekent dat ze samen met een snelheid van ongeveer 1600 km/uur dichterbij kwamen. Uitgaande van een kruissnelheid van ongeveer 500 knopen per stuk, is dat snel. Te snel voor visuele bevestiging. Je kunt een ander vliegtuig pas zien als het een helder licht in de duisternis is, als dat zo is. Tegen die tijd. Het is te laat.
Wie heeft de bal laten vallen?
Fout van de piloot? Fout van de luchtverkeersleiding?
De gegevens suggereren iets vreemders. De Iberia Airbus startte om 36.00 uur. Toen sloeg de TCAS toe. Het daalde naar 35,0. Daarna opgeklommen naar 37,0. En uiteindelijk naar 38.000 voet. De snelle opeenvolging van hoogteveranderingen wijst op een verwisseling van de opklaring. Misschien heeft de ATC slechte instructies gegeven over radiocommunicatie die notoir statisch is midden op de oceaan. Misschien een transponderstoring. Misschien is iemand gewoon de fundamentele oost-westregel vergeten.
Het benadrukt een fout. Zelfs met automatisering is de lucht afhankelijk van mensen die kaarten en radio’s correct lezen. En mensen zijn verschrikkelijk in consistentie.
Hoe TCAS catastrofes voorkomt
Wat de passagiers daadwerkelijk bespaart, is TCAS.
Voor niet-ingewijden. Dit is geen navigatiesysteem. Het gaat niet om waypoints. Het gaat om verkeer. Het systeem luistert naar transponders in de buurt. Het berekent de relatieve snelheid en sluitingspercentages. Wanneer de kloof klein wordt, geeft het commando’s. Beklimmen. Afdalen. Niveau af.
Er wordt niet onderhandeld.
Als u een RA heeft, gehoorzaamt u deze onmiddellijk. Het negeren van een TCAS-waarschuwing is een enorme overtreding van de regelgeving. En mogelijk nalatig. In dit geval. De piloot van Air Europa stopte. De Iberia-piloot duwde naar beneden. De kloof opende zich. Crisis afgewend.
Maar de ‘bottom line’ is onbevredigend.
Omdat we het kaartje kopen, gaan we ervan uit dat de veiligheid gegarandeerd is. Wij gaan aan boord. Wij zetten de stoel achterover. Wij slapen. Dat vergeten we boven de wolken. Het is gewoon wind en draad. Twee raketten van 50 ton vliegen in dezelfde richting op een wereldwijd netwerk.
Het feit dat dit is gebeurd. In 2026. Op vaste routes. Dit suggereert dat de buffer niet zo solide is als we denken.
